Bipolar Bozukluk Nedir?

Bipolar bozukluk ya da diğer ismiyle manik depresyon ruh halleri, enerji, duygu ve düşüncelerdeki değişiklere yol açan bir psikolojik sorundur.

Bu hastalığa sahip insanlar, zaman zaman çok sinirli; üzgün, ümitsiz durumda hisseder. Bu zamanlar bittiğinde ise normal bir insan olarak hayatlarına devam ederler. Bu durum iki kutuplu ruh hali arasında git gel yaşanması olarak da anlatılabilir.

“Manik” kelimesi, kişinin heyecanlı ve yerinde durmakta zorlandığı döneme verilen isimdir. Bu dönemde sinirlilik, hislerine göre hareket etme ve keyfi ( umursamaz ) kararlar görülür. Genelde manik dönemin yarısında sanrılar ve halisünasyonlar karşımıza çıkar. Kişi olmayan, hayali şeyler görebilir ve onlara inanabilir.

“Hipomani” ise görülen ve işitilen halisünasyonların, günlük yaşamı etkilemeyecek kadar az olduğu dönemi tanımlar. Bu dönemde kişi normal bir insan gibidir.

“Depresif” kelimesi, kişinin kendini çok üzgün veya depresif hissettiği zamanları ifade eder. Bu semptomlar, bir kimsenin manik veya hipomanik dönemler yaşamadığı bir durum olan majör depresif bozukluk veya “klinik depresyon ” da tarif edilenlerle aynıdır .

Bipolar bozukluğu olan çoğu insan, manik veya hipomanik semptomlardan daha çok depresif semptomlarla zaman geçirir.

Bipolar bozukluk, toplum geneline bakıldığında %2 gibi yüksek bir görülme oranına sahiptir. Ergenliğin ortalarından erişkinliğin ortalarına kadar, diğer bir deyişle 15-35 yaş aralığında görünmeye başlar.

bipolar bozukluk

Bipolar Bozukluk Çeşitleri

Çok sabit ve herkeste aynı gibi bir hastalık olsa da; bipolar bozukluk 3 çeşide ayrılır. Bunlar;

Bipolar Tip-1 Bozukluk

Tip-1 bozukluğu, çok tehlikeli ve gidişi sevilmeyen bir türdür. Bunun sebebi ise hastanın manik ve düşüş dönemleri belirsiz aralıklarla olur. Yani tahmin edilemez. Üstelik bu dönemler normal olanın aksine bir hafta sürmez. Tip-1 hastası olan bir insan aylarca manik dönemde kalabilir.

Bipolar Tip-2 Bozukluk

Tip-2 bozuklukta, hasta sadece majör ve hipomanik dönemler geçirir. Bu tipi sorunlu yapan ise tamamen belirsiz ve dengesiz geçişlerdir. Tip-2 hastasının dönem geçişlerinin ne zaman olacağı asla kestirilemez.

Siklotimi

Bu tip, yetişkinlerde en az 2 yıl veya çocuklarda ve gençlerde 1 yıl süren manik ve depresif davranış dönemlerini içerir. Semptomlar bipolar bozukluk 1 veya bipolar bozukluk 2 kadar yoğun değildir.

Bipolar Bozukluk Neden Olur?

Bipolar bozukluğun, kesin bir nedeni olmamakla beraber; bazı görüşler artık doğru kabul edilir. Bu nedenler;

Genetik Faktörler

Hastalık, birinci dereceden ( anne, baba, kardeş ) yakınlarında görülen kişilerin, bipolar bozukluğa yakalanmaları daha olasıdır.

Biyolojik Farklılık

Hastalığa yakalanan tüm insanların ortak özelliği, beyinde fiziksel bir değişimin yaşanmasıdır. Bu değişim öyledir ki; hala sebebi kavranamamıştır.

Risk Nedenleri

Genelde kişinin hayatında çok önemli dönüm noktalarıdır;

– Ailede birinci dereceden bir akrabanın bipolar olması
– Çok sevilen bir kişinin ölümü, kaza gibi travmatik nedenler
– Aşırı alkol ve uyuşturucu kullanımı

Komplikasyonlar

Bipolarlık tedavi edilmezse çok kötü sonuçlara yol açabilir. Örneğin;

– İleri derecede uyuşturucu ve alkol bağımlılığı
– İntihar veya intihar girişimleri
– Suç işleme, mali yetersizlik
– Kötü bir evlilik, ilişki
– İş ve okulda kötü performans

bipolar bozukluk

Bipolar Bozukluk İle Meydana Gelen Sorunlar

Genellikle bipolarlık ile birlikte bazı hastalıklar da baş gösterir. Bu hastalıklar bipolarlığın etkisini arttıracağı için tehlikelilerdir. Böyle bir durumda kişi sadece bipolar bozukluk tedavisi değil, yan hastalıkların da tedavisini almalıdır.

– Anksiyete Bozukluklari
– Yeme ( İştah ) Sorunları
– Dikkat Dağınıklığı, Eksikliği / Hiperaktivite
– Alkol ve Uyuşturucuya yönelme
– Fiziksel Sağlık Sorunları ( tiroid, kalp hastalığı vs. )

Bipolar Bozukluk Belirtileri Nelerdir?

Bipolar bozukluk nedenleri mani ( yüksek ) ve depresif dönem olarak ikiye ayrılır. Bu iki durumda da ortak semptomlar olsa bile aradaki fark çok keskindir.

Mani Belirtileri
Mani dönemi başka semptomlara yol açsa da en belirgin 7 semptomu şunlardır;

– Uzun süre mutlu veya diğer bir değişle, yüksek olmak
– Uyuyamamak, az uykunun yetmesi
– Farkında olmadan çok hızlı konuşmak
– Sürekli huzursuz ve rahatsızlık hissi
– Dikkat eksikliği
– Risk almak, aşırı seks isteği, büyük paralar harcama dürtüsü

Depresyon
Depresyon, mani dönemininin aksine çok daha üzgün geçer. Depresyon döneminin en temel 7 semptomu şunlardır;

– Uzun süren mutsuzluk, kasvet, yalnızlık hissi
– Arkadaş, aile gibi sosyal çevreden çekilme
– Önceden zevkle yaptığı hobilerden mutlu olamama
– İştahta büyük değişiklikler
– Aşırı yorgunluk, enerjisizlik
– Akıldan çıkmayan intikar düşüncesi
– Karar vermekte zorlanma, mantıklı düşünme yetisini kaybetme

Bipolar Bozukluk Kaç Yaşında Başlar?

Yapılan araştırmalara göre bipolar bozukluk hastalığına sahip 10 milyon Amerikalı var. Bu sayı az gibi görünse de 300 milyon nüfuslu Amerika’da, her 30 kişiden birinde görülmesi, korkutucudur.

Ayrıca kadın erkek oranı eşit olsa bile, kadınlar daha çabuk semptom gösterdiği için dezavantajlı durumdadır.

Bipolar bozukluk ergenlikle birlikte başlayabilir, tabii semptomların iyice kendini belli etmesi yaklaşık 25 yaşını bulacaktır. Özetle bipolar bozukluk yaklaşık 25 yaşında başlar diyebiliriz.

bipolar bozukluk

Bipolar Atakları Ne Kadar Sürer?

Bipolar atakları, çok değişken olmakla beraber ilk on yılda yaklaşık 4 dönemde görülür. 10 yıl sonrasında hastalık biraz daha uzun dönemlere yayılır. 1-2 yıllık mani veya depresyon dönemlerinin görülmesi gayet normaldir.

Mani ve depresyon dönemleri yaklaşık 6 ay kadar sürebilir. Bu durum hastalığın en kötü yanıdır. 6 ay boyunca bir türlü depresyondan çıkamayan hasta; çözümü intihar etmekte bulur.

Bipolar Bozukluk Tanısı Nasıl Konulur?

Bipolar bozukluk teşhisi için bir kan testi veya idrar analizine gerek yoktur. Bu testler sadece bipolar hastalığınızın kaynağını öğrenmenize yardımcı olabilir. Bunun haricinde eğer günlük hayatta sıklıkla gitgel yaşıyorsanız, uzun dönem depresyon gibi sorunlarınız varsa doktorun yardımı ile kolaylıkla teşhis konulabilir.

Yine de doktor spesifik bir analiz için sizden idrar testi, beyin filmi veya tiroid bezlerinin kontrol edilmesini isteyebilir. Bu durum çok olağandır ve en büyük sebebi hastalık kaynağını araştırmaktır.

Bipolar Bozukluk Tedavisi Nasıl Yapılır?

Bipolar bozukluk tedavisinde, hastanın doktor ve yakınları ile iletişimi çok önemlidir. Ailenin en büyük görevlerinden birisi de; hastanın farkında olmadan yaptığı davranışları ve düşünceleri gözlemlemektir. Bu gözlemleri doktora uygun bir dille anlatmak ve doktorun ona göre aksiyon alması tedaviyi bir üst noktaya taşır.

Hastalığın tedavisinde iki yöntem beraber uygulanır. Bu yöntemlerden ilki psikoterapi, ikincisi ise ilaç kullanımıdır. Bu iki yöntem birbirinden kesinlikle farklı düşünülmemelidir. İki yöntem birbirini tamamlamalı ve senkronize bir biçimde maksimum verimi sağlamalıdır.

Bipolar İlaçları Nelerdir?

Bipolar bozuklukta kullanılan ilaçlar 4 farklı grupta incelenebilir. Bu ilaçlar;

– Duygudurum Dengeleyicileri (Mood Stabilizatörleri)

– Antipsikotik İlaçlar

– Antidepresan İlaçlar

– Anksiyolitik (anksiyete giderici) ilaçlar

Bipolar Bozuklukta Aile ve Çevrenin Önemi

Bipolar bozukluğa sahip bir birey olmak inanılması güç derecede zordur. Birey kendi davranışlarına, duygularına yön veremiyorken bir de bunun sonuçları ile uğraşır. Geçirilen atak sonrasında ne yaptığının farkına varırsa onu daha da büyük bir boşluğa sürükler bu durum. Zaten kendi içinde bu kadar savaş veriyorken bir de kendisine açılan savaşları kaldıracak gücü, tahammülü yoktur. Yakın çevresinin, arkadaşlarının ve ailesinin suçlayıcı bakışları ve yargılayan tavırları ile başa çıkmayı hiçbir hasta hak etmez. Kaldı ki bu bozukluğa sahip kişinin ruhsal ve mental açıdan sağlıklı olması ve doğru verilen tepkiyi dahi normal karşılaması güçtür. Bu noktada şunu hatırlamak gerekir: Bipolar bozukluk bir seçim değildir. Hiçbir hastalık seçim değildir. Bipolar bozukluğa sahip kişilerin bu sebeple aşağılanması, her an patlamaya hazır bir bomba gibi görülmesi, tehlike arz etmesi bipolar kişinin kaderi olamaz. Karşınızdaki birey hasta olabilir ama çocuk değil. Her jesti, mimiği, bakışı anlamlandırabilir, bunun sağladığı baskı ile kendisinden etmezse sizden nefret eder.

Zihinsel ya da ruhsal bir sorun olması anlama kabiliyetini pek de etkilemez. Ondan bıktığınızı hisseder ya da korktuğunuzu düşünürse dünyada binlerce örneği olan intihara teşebbüs edebilir. Kendi dünyasında bulamadığı yeri sizin yanınızda arar ve bulamaza yaşamak için sebebi kalmayabilir. Dediğim gibi bu bütün hastalıklar ve hastalar için geçerlidir. Düşkün durumda olan kişi öyle değilmiş gibi hissetmek ister. Bu yüzden bipolar bozukluğu olduğunu her fırsatta belirtmemek ya da bilmiyormuş gibi sıradan bir hastalıkmış gibi (örneğin grip) davranmak, hem kendini iyi hissettirir hem de duruma alıştırmış olur. Ancak elbette ki durumun ciddiyetinin farkında olmak gerekiyor.

Durumun ciddiyetini anladıktan sonra geriye tek bir şey kalıyor: Bipolar kişiyi anlamak. Öngörülmesi zor hareketler sergilemesi anlaşılamayacağı ve iletişim kuramayacağınız hatta empati yapamayacağınız anlamına asla gelmiyor. Birçok bipolar hastanın yakındığı ortak konu kendisinden vazgeçilmesi. İnsan kendini birey gibi, toplumun bir parçası gibi hissetmelidir. Öyledir de. Hangi hastalığa sahip olursa olsun kişi toplumun yapı taşıdır. Ve böyle hissetmemesi, dışlanması hastaya berbat hissettirir. Aslında intihara tam da bu nedenle teşebbüs ederler. Onlar hayata küsmez, insanlara küser. Bunun önünü ise ancak ailesi ve sosyal çevresi alabilir. Her insan kendi mental sağlığından sorumluyken bipolar bozukluğa sahip kişinin ailesi de onun sağlığından sorumludur.

Ailenin yanında bir de arkadaşlar var tabii ki. Aile, normal bir birey için de çoğu zaman gözde büyütülmeyecek, önemsiz bir şeymiş gibi görünür. Bu nedenle insan; koşulsuz, onu gerçekten seven insanlar arar. Akrabası olduğu için değil, kendi olduğu için sevilmek ister. Bu sağlıklı bir birey için bile gerekliyken hasta bir bireyin dostlarının ondan korkmaları, ümitsiz vakaymış gibi, ölmüş gibi davranmaları asıl öldürendir hastayı.

İslam’da Bipolar Bozukluk

Öncelikle şunu belirtmek gerek: Hiçbir dinde hastalıkların etkileyici, kötü gösterici, aşağılayıcı olma durumu söz konusu değildir. Aksine hasta olmak, Allah’ın kişiye dert vermesi, kulunu sevdiği, sevdiği için dert verdiği anlamına gelir. Hz. Muhammed döneminde sahabeler başlarına kötü bir şey gelmeyince Allah bizi unuttu mu, hoşuna gitmeyecek bir eylemde mi bulunduk diye düşünür, hüzünlenirler hatta korkarlarmış. Bütün bunları göz önünde bulundurursak kişinin kendi isteği ile sahip olmadığı bir şey için yargılanması saçma olurdu. Bunun yanında bunu verenin de Tanrıları olduğunu düşünen kullar bundan hesaba çekilmeyeceklerini de bilirler.

İslamiyet hoşgörü dinidir. Bu yüzden de bipolar bozukluğu olan hastaya kötü davranmak, ötekileştirmek kabul edilebilir değildir. Ilımlı yaklaşmak, anlamaya çalışmak, empati kurmak, Allah’ın kulundan beklentisidir. Bu beklentiyi gerçekleştirmeyen kul ise öncelikle hasta kişinin ahını alır ki bu kul hakkıdır.

Bipolar Bozukluğu Olanlar Evlenebilir mi?

Bipolar bozukluk da diğer hastalıklar gibi herkesin yaşayabileceği psikolojik bir rahatsızlıktır. Bu durumun ne devlet kurumunda ne İslam dininde bir kıstası yoktur. Evlilik için sahip olunması gereken şeyler Türkiye Cumhuriyeti’nde heteroseksüellik, medeni durumun evli olmaması ve reşitliktir. Bunun dışında sözlü ve yazılı rızanız ile birlikte şahitleriniz gerekiyor. Bütün koşullar ve gerekli çoğunluk sağlandığında evliliğe engel bir şey yok. Bipolar bozukluğu olan kişinin karar yetkisi hala kendisindedir. Yani tabiri caizse elden ayaktan düşmedikçe, felç kalmadıkça ve aklınızı kaybetmedikçe bipolar hastaysanız evlenebilirsiniz. Bunun herhangi bir ülke sınırları içinde sakıncalı olduğunu da sanmıyorum.

Bipolar Bozukluktan Korunma Yolları

Bipolarlık öncelikle bulaşıcı değildir. Bulaşıcı olmadığı gibi kalıtsal olabilir. Aileden alınan genler ile kazanılan bu hastalıktan kurtulmak neredeyse imkansız olduğu gibi herhangi bir salgı ile bulaştırmak da imkansızdır. Beyindeki bazı sıvıların dengesizliği sonucu pratikte oluşan bipolar bozukluk eğer bulaşıcı olsaydı bundan nasıl korunurduk emin değilim. Nasıl bulaşabileceği hakkında düşünmek de ortada geçerli bir örnek ya da istisna bulunmadığı için imkansızdır.

Kalıtsal olduğu durumda ise tanı aşaması kolay gerçekleşir. Tanıyı koyduktan sonra tedaviye ya da çeşitli rehabilitasyon ve terapilere başlanır. Daha sonradan kazanıldığı durumda ise yine bulaşıcılık söz konusu değildir. Çünkü vücudun kendi içinde gerçekleşen tepkimeler ve taşmalar sonucu meydana gelir. Şu olduğu için bipolarlık arttı ya da yayıldı demek hiç doğru olmaz. Çünkü sadece bedenin verdiği özel ve öznel reaksiyonlar sonucu oluşur.

Bipolar Bozukluk Hakkında Sıklıkla Duyulan Yanlışlar

Bipolar bozukluk sıklıkla görüldüğü için hakkında sıklıkla uydurmalar yayılır. Bu safsatalar hem halkı yanlış yönlendirmekte, hem de hastalara gereksiz üzüntü vermektedir.

1-) Bipolar Bozukluk Ender Görülen Bir Rahatsızlıktır

Bipolar bozukluk, makalenin başında verdiğimiz bilgilerde de yer aldığı üzere çok şık rastlanan bir durumdur. 30 milyon Amerikalı’nın yanı sıra dünya genelinde %1-2’lik hastalık oranına sahiptir.

2-) Bipolar Bozukluk Hayal Ürünüdür, Kolayca Atlatılır

Kısmen haklı bir cümledir. Çünkü bipolarlık aklın bize oynadığı oyunlardır. İlaçlar, terapiler ve sosyal çevre desteği ile tedavi edilebilir. Fakat sadece pozitif düşünce ya da mutluluk ile bipolar bozukluk yenilemez.

3-) Bipolar İnsanlar Sürekli Dengesizdir

Hayır bipolar bozukluk hastalığına sahip insanlar her an başka birine dönüşmezler. Safsatanın aksine uzun süren depresyon ve mani durumları vardır.

4-) Bipolar Bozukluk Zayıf Karakterli Kişilerde Meydana Gelir

Tamamen yanlış olan bu yanılgının aslı; bipolar bozukluk tıbbi bir sorundur. Aynı diyabet, kalp, tiroid hastalıkları gibi hastalığın oluştuğu kişiden tamamen bağımsız gerçekleşir.

5-) Manik Atak Dönemlerinde Kişi Çok Mutludur

Manik atak, sanılanın aksine mutluluğu değil yüksekliği ifade eder. Manik atak döneminde olan bir hasta sinirlenmeye, öfkelenmeye, çılgınca para harcamaya ve insanlara zarar vermeye daha yatkındır.

6-) Laboratuvar Testleri İle Bipolar Bozukluk Teşhis Edilebilir

Bu olgu yanlıştır çünkü bipolar bozukluğu tanımlayabilecek bir idrar, tükürük veya kan testi yoktur. Bunu anlamanın tek yolu psikolog ve ailenin gözlemleridir. Yine de laboratuvar testleri ile bipolarlığın sebepleri öğrenilebilir. Yine buradan yola çıkarak; internet üzerinde satılan tükürük testleri de yalandır.

7-) Bipolar Bozukluk Tedavi Edilemez

Bipolar bozukluk gayet aktif bir şekilde tedavi edilebilir. Hatta bipolar bozukluk tedavilerinin %15’i ömür boyunca etkili bir tedavi olur. Geriye kalanlardan %45’i ara sıra atak geçirse de; bu onların hayatlarının aksamasına neden olmaz.

😎 Bipolar Hastaları Antidepresan Kullanmamalıdır

Bipolar hastasının antidepresan kullanması, manik dönemin başlamasına neden olabilir. Bu sebeple kullanılmamalıdır diye düşünmek ise oldukça yanlıştır. Çünkü depresyon döneminde olan bi hasta, doktor kontrolünde, duygu durum düzenleyici veya depresyon ilaçları ile çok daha stabil kalabilir.

9-) Bipolar Bozukluğu Olan Kişiler Çalışamaz

Uygun tıbbi bakım ve iyi bir destek ile bipolar bozukluğu olan kişilerin %75’inden fazlası çalışıp ve başarılı olabilir.

10-) Bipolar Bozukluğu Olan Kişiler Ya Sanatçıdır Ya Da Dehadır

En komik yanlışlardan biri de budur. Bipolar bozukluk her yaş grubunda, her cinsiyette, her ekonomik düzeyde ve her zeka düzeyinde görülebilir. Bir insanın okulda başarılı olmaması, psikolojik bir sorununun olması onun zeki olduğunu veya çok yetenekli olduğunu göstermez.

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/bipolar-disorder/symptoms-causes/syc-20355955

https://www.webmd.com/bipolar-disorder/guide/bipolar-disorder-whos-at-risk

https://www.healthline.com/health/could-it-be-bipolar-signs-to-look-for#7-signs-of-depression

https://www.healthline.com/health/bipolar-disorder/bipolar-diagnosis-guide#medical-tests

https://www.neurologen-und-psychiater-im-netz.org/psychiatrie-psychosomatik-psychotherapie/erkrankungen/bipolare-erkrankungen/therapie/#:~:text=Besonders%20wirksam%20bei%20der%20bipolaren,sollten%20zu%20jeder%20Behandlung%20dazugehören.

Like
Like Love Haha Wow Sad Angry
1

macit

Taha Macit, makale yazarı; seo danışmanı ve web master

Bipolar Bozukluk Nedir?” konusunda Bir Fikir

  1. Çocuğum hakkında bu konuda şüpheleniyorum inşallah bir şeyi yoktur Allahım bizleri korusun

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.