Nikotin Bağımlılığı Nedir? Nasıl Başa Çıkılır?

Nikotin, tütünde bırakmayı zorlaştıran kimyasaldır. Nikotin bağımlılığı ise nikotine ihtiyaç duyma ve kullanmaktan vazgeçememe durumudur.

Nikotin beyinde güzel etkiler yaratır, ancak bu etkiler geçicidir. şu demek oluyor ki başka bir müddet sonra yeni bir sigara içme isteği doğar. Ne kadar çok sigara içilirse, kişinin kendini iyi hissetmesi için o denli çok sigara/nikotin gerekir. Bıraktırmaya çalışıldığında ise hoş olmayan zihinsel ve fiziksel değişiklikler yaşanır. Bunlar nikotin yoksunluğunun belirtileridir.

Fert ne kadar sigara içmiş olursa olsun, bırakmak sağlığını iyileştirebilir. Rahat değil ama nikotin bağımlılığı kırılabilir. Birçok etkili tedavi mevcuttur.

Semptomlar

Bazı insanoğlu için herhangi bir miktarda tütün kullanmak hızla nikotin bağımlılığına neden olabilir. Bağımlılığı gösteren işaretler şunlardır:

Sigarayı bırakma girişimlerinin başarısız olması. Bir veya daha çok ciddi, sadece başarısız, bırakma girişiminde bulunulmasına rağmen içmeye idame etmek.
Bırakma girişiminde ortaya negatif durumlar çıkması. Sigarayı bırakma girişimlerinde, şiddetli dilek, anksiyete, sinirlilik, huzursuzluk, konsantrasyon güçlüğü, depresif ruh hali, hayal kırıklığı, öfke, artan açlık, uykusuzluk, kabızlık veya ishal gibi fiziksel ve duygudurumla ilgili belirtiler yaşanması.
Sıhhat problemlerınıza rağmen sigara içmeye geçinmek. Akciğerler yada kalple ilgili sıhhat problemlerı gelişmiş olmasına rağmen sigara içmeye idame etmek.
Sosyal aktivitelerden vazgeçmek. Ferdin sigara içemeyeceği kaygısıyla örneğin sigarasız restoranlara gitmemesi yada aile veya arkadaşlarla sosyalleşmeyi bırakması.
Ne zaman bir doktora görünmeli

Sigarayı bırakmaya çalışan sadece tamamen bırakamayanlar yalnız değiller. Zira sigara içenlerin çoğu, sigaradan istikrarlı ve uzun soluklu uzak durmadan önce sigarayı bırakmak için biroldukça girişimde bulunur.

Nikotin bağlarımlılığının hem fiziksel hem de davranışsal taraflarını ele alan bir tedavi planını izlenirse, temelli bırakma mümkünlığı daha yüksektir. İlaç kullanmak ve insanların sigarayı bırakmalarına yardımcı olmak için özel olarak eğitilmiş bir danışmanla (bir tütün tedavisi uzmanı) beraber çalışmak, başarı şansını önemli ölçüde artıracaktır.

Nikotin, sigara içilme isteği doğuran tütündeki kimyasaldır. Nikotin beyne nefes aldıktan sonrasında saniyeler içinde ulaşır. Beyinde nikotin, ruh hali ve davranışı düzenlemeye yardımcı olan nörotransmiterler isminde olan beyin kimyasallarının salınımını artırır.

Bu nörotransmiterlerden kabul edilen dopamin, beynin ödül merkezinde salınır ve haz duyguları ve gelişmiş bir ruh hali yaratır.

Ne kadar çok sigara içilirse, bireyin kendini iyi hissetmesi için o kadar çok nikotin gerekir. Nikotin seri bir şekilde günlük rutinini bir parçası haline gelir ve rutinler, duygularla iç içe geçer.

Sigara içme dürtüsünü tetikleyen yaygın durumlar şunlardır:

  • Kahve içmek veya işte mola vermek
  • Telefonda mevzuşmak
  • Alkol kullanmak
  • araba kullanmak
  • arkadaşlarla zaman dercetmek

Nikotin bağımlılığının üstesinden gelmek için tetikleyicilerin farkına varmaz ve onlarla başa çıkmak için bir plan yapmak gerekir.

nikotin bağımlılığı

Risk faktörleri

diğer tütün türlerini içen veya kullanan hepimiz bağlarımlı olma riski altındadır. Tütünü kimlerin kullanacağını etkileyen faktörler şunlardır:

Yaş. Çoğu insan sigara içmeye çocukluk döneminde veya gençlik döneminde adım atar. Sigara içmeye başlandığında yaş ne kadar küçükse, bağımlı olma riski o denli artar.
Genetik. Sigara içmeye başlama ve sigara içmeye devam etme olasılığı kısmen kalıtsal olabilir. Genetik faktörler, beynin sinir hücrelerinin yüzeyindeki reseptörlerin, sigaranın verdiği yüksek doz nikotine nasıl tepki vereceğini etkileyebilir.
Anne babalar ve akranlar. Sigara içen ebeveynlerle büyüyen çocukların sigara içme mümkünlığı daha yüksektir. Arkadaşları sigara içen çocukların da denemesi daha olasıdır.
Depresyon veya öteki akıl hastalıkları. Birçok çalışma, depresyon ve sigara içme arasında bir ilişki olduğunu göstermektedir. Depresyon, şizofreni, travma sonrası stres bozukluğu yada diğer akıl hastalığı türlerine haiz kişilerin sigara içme mümkünlığı daha yüksektir.
Madde kullanımı. Alkol ve uyuşturucu kullanan kişilerin sigara içme mümkünlığı daha yüksektir.
Komplikasyonlar

Tütün dumanı, kansere niçin olduğu malum 60’tan fazla kimyasal ve binlerce başka zararlı madde ihtiva eder. “Tüm naturel” yada bitkisel sigaralarda bile zararlı kimyasallar bulunur.

Sigara içen insanların sigara içmeyenlere nazaran bazı hastalıklara yakalanma ve ölme mümkünlıklarının çok daha yüksek olduğunu aslına bakarsanız biliniyor. Sigara bir çok farklı sıhhat sorununa yol açar:

Akciğer kanseri ve akciğer hastalığı. Sigara, akciğer kanseri ölümlerinin önde gelen nedenidir. Ek olarak sigara, amfizem ve kronik bronşit şeklinde akciğer hastalıklarına neden olur. Sigara içmek astımı da kötüleştirir.
Diğer kanserler. Sigara içmek ağız kanseri, boğazca (yutak), yiyecek borusu, gırtlak, mesane, pankreas, böbrek, serviks ve bazı lösemi türleri dahil olmak üzere biroldukça kanser türünün riskini artırır. Genel olarak, sigara tüm kanser ölümlerinin% 30’una neden olur.
Kalp ve dolaşım sistemi sorunları. Sigara içmek, kalp krizi ve felç dahil olmak üzere kalp ve kan damarı (kardiyovasküler) hastalıklarından ölme riskini artırır. Kalp yetmezliği benzer biçimde kalp yada damar hastalıklarını ağırlaştırır.
Şeker hastalığı. Sigara içmek insülin direncini artırır ve bu da tip 2 diyabete zemin hazırlayabilir. Şeker hastalığı var ise, sigara içmek böbrek hastalığı ve göz problemleri gibi komplikasyonların ilerlemesini hızlandırabilir.
Göz problemleri. Sigara içmek, katarakt ve makula dejenerasyonundan görme kaybı benzer biçimde ciddi göz problemleri riskini artırabilir.
Kısırlık ve iktidarsızlık. Sigara içmek hanımlarda doğurganlığın azalması ve erkeklerde iktidarsızlık riskini artırır.
Hamilelik esnasında komplikasyonlar. Hamileyken sigara içen anneler daha yüksek erken doğum ve daha düşük doğum ağırlıklı bebekler doğurma riski ile karşı karşıyadır.
Soğuk algınlığı, grip ve öteki hastalıklar. Sigara içenler soğuk algınlığı, grip ve bronşit şeklinde solunum yolu enfeksiyonlarına daha yatkındır.
Diş ve diş eti hastalığı. Sigara içmek, diş etinde iltihaplanma gelişme riski ve dişler için destek sistemini (periodontitis) yok edebilecek ciddi bir diş eti enfeksiyonu ile ilişkilidir.
Sigara içmek ayrıca eylemsiz içiciler doğrusu sigara içmediği halde dumana maruz kalanlar için de sağlık riskleri oluşturur. Sigara içmeyen eşler ve sigara içenlerin partnerleri, sigara içenlerle yaşamayanlara kıyasla daha yüksek akciğer kanseri ve kalp hastalığı riski altındaır. Anne babaları sigara içen çocuklar astıma,kulak enfeksiyonlarına ve soğuk idraknlığına daha yatkındır.

Önleme

Sigara bağımlılığını önlemenin en iyi yolu sigaraya başlamamaktır.

Çocukları sigara içmekten alıkoymanın en iyi yolu sigara içmemektir. Araştırmalar, ebeveynleri sigara içmeyen yada başarıyla sigarayı bırakan çocukların sigaraya başlama mümkünlıklarının çok daha düşük bulunduğunu göstermektedir.

Teşhis

Nikotine ne kadar bağımlı olunduğunun tespitinin ilk aşaması muayene ve anamnez almadır. Bağımlılık derecesinin bilinmesi doğru tedavi planının belirlenmesine yardımcı olacaktır. Her gün ne kadar çok sigara içildiği ve uyandıktan sonra ne kadar erken sigara içildiği bağlarımlılığın derecesinin belirlenmesinde dikkate alınacak kriterlerdendir.

Tedavi

Çoğu sigara içicisi , muhtemelen en az bir kere ciddi şekilde bırakma girişiminde bulunur. Ancak ilk denemede özellikle yardım almadan sigarayı bırakmak nadirdir. Özellikle kombinasyon halinde etkili olduğu kanıtlanmış ilaç kullanımı ve danışman yardımı alma durumunda sigarayı bırakma olasılığı çok daha yüksektir.

İlaçlar

Bazı sigara bırakma ürünleri, değişen miktarlarda nikotin içerdikleri için nikotin replasman tedavisi olarak bilinir. Bu nikotin replasman tedavilerinin bazıları reçete gerektirir. Nikotin içermeyen iki onaylı sigarayı bırakma ilacı vardır ve her ikisi de yalnız reçeteyle alınabilir.

Bu ürünlerden herhangi biri nikotin isteklerini ve yoksunluk emarelerini azaltmaya yardımcı olabilir, bu da sigarayı sonsuza dek bırakma mümkünlığını artırır. Birden fazla kullanmak daha iyi sonuçlar alınmasına yardımcı olabilir.

Bazı sigarayı bırakma ürünleri reçetesiz satın alınabilse de önce doktorla konuşmak iyi bir fikirdir. Hangi ürünlerin hasta için en uygun seçenek olduğu, tedavinin başlama süreı ve olası yan etkisinde bırakır konusunda tıbbi yardım almak faydalı olacak ve tedavinin başarı şansını artıracaktır.

Danışmanlık

İlaçlar yoksunluk belirtilerini ve isteklerini azaltarak başa çıkılmasına yardımcı olurken, terapi tütünden sonsuza kadar vazgeçebilmek için gereken becerilerin geliştirilmesine yardımcı olur.

Bireysel yada grup danışmanlığı ile sigarayı bırakmaya yardımcı olacak teknikleri öğrenilir. Biroldukça hastane, sıhhat bakımı planları, sağlık hizmeti sağlayıcıları ve işveren tedavi programları sunar.

Kaçınılması ihtiyaç duyulan yöntemler

Elektronik sigaraların (e-sigaralar) güvenli olduğu kanıtlanmamıştır ve insanoğluın sigarayı bırakmalarına yardımcı olmada nikotin replasman ilaçlarından daha etkili değildir. Aslen, sigarayı bırakmak için e-sigarayı kullanan birçok fert, sigarayı bırakmak yerine her iki ürünü de beraber kullanmaktadır.

Sigara yerine başka bir tür tütün kullanmak iyi bir düşünce değildir. Tütün aslabir şekilde güvenli değildir. Bu ürünlerden uzak durun:

Çözünebilir tütün ürünleri
Dumansız tütün
Nikotinli lolipoplar ve balzamlar
Purolar ve pipolar
Nargile
Başa Çıkma ve Destek

sosyal destek, istikrarlı ve sağlam, dumansız bir yaşam elde etmenin anahtarıdır. Ailenin, arkadaşlarını ve iş arkadaşlarının desteği ve cesaretlendirmesi faydalı olacaktır.

Ek olarak şunlar da yardımcı olabilir:

Destek grupları. Genellikle çok az ücret karşılığında veya hiç ücret ödemeden hizmet veren destek grupları, bırakmaya çalışan ötekilerden koçluk ve karşılıklı destek verir.
Telefon danışmanlığı. Sıhhat Bakanlığı Sigara Bırakma danışma Hattından (Alo 171) yardım talep edilebilir.
Web tabanlı programlar. Ücretsiz kişiselleştirilmiş destek, etkileşimli kılavuzlar ve enstrumanlar ve tartışma grupları sigarayı bırakmaya yardımcı olacaktır.

https://www.saglik.org.tr/makale-haber/sigara-nikotin-bagimliligi-nedir

Like
Like Love Haha Wow Sad Angry

macit

Taha Macit, makale yazarı; seo danışmanı ve web master

Nikotin Bağımlılığı Nedir? Nasıl Başa Çıkılır?” konusunda Bir Fikir

  1. ergenlik akımına katılıp gittik, kurtulamıyoruz illetten allah bin belasını versin.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.