Solomon Asch Kimdir?

Solomon Asch Kimdir?

Asch, uyarıcı durum ya da gerçeğin apaçık ortada olduğu durumlarda insanların çoğunluğa ve topluluk kararına yanlış da olsa uyup uymayacağını merak etmiştir. İnsanlar gerçekten de başkalarının normlarına kolay olsa da olmasa da, gerçek olsa da olmasa da, doğru olsa da olmasa da uymaktadır. Ve bunu yaparken yanılsalar bile tek başına kalmaktan daha çok rahatsız oldukları için her defasında bilerek çoğunluğa katılırlar. Grup baskısı ortadan kalktığı zaman birey, seçimlerinde ve davranışlarındaki öznel haline geri dönecektir.

Günlük hayatta her birey her ne kadar farklı düşünce, duygu, fikir eğiliminde olsa da bir araya geldiklerinde topluluk ya da çoğunluk içgüdüsü ile karşısına çıkan soruya verilmiş başka ve hemfikir cevaplar varsa kendi düşüncesini önemsemeden o fikre yoğunlaşır ve kararını çoğunuğun doğruluğunu bir nevi onayladığı cevaba bakarak verir. Bunun bilinen adı sürü psikolojisidir. Bir başka değişle birey, sosyal hayatta uyuma zorlanması sonucu uyumlu cevap verir.

Uyumun diğer sebeplerinden biri de doğru bilgiye ulaşma ve doğru bilgi sahibi görünme isteğidir. Çoğunluk genelde doğru kararı verdiği için kendimize göre o karar yanlış da olsa ala onların yanıldığını düşünmeyiz ve rezil olmamak, çoğunluğa ayak uydurmak için biz de onlara katılırız ve sürü halinde topluluklar oluşturarak topluluğun normlarını benimseyerek yaşamaya başlarız.

İşte bu gözlemlemelerin sonucunda sosyal psikolog Solomon Asch, 1956 yılında bireyin kararının topluluk üzerindeki etkisini ve topluluğun kararının birey üzerindeki etkisini karşılaştırmak için “Asch Uyma Deneyi”‘ni yapmıştır.

asch

Deney için bir grup üniversite öğrencisi gönüllü olmuş ve Asch deneye başlamıştır. Üniversite öğrencileri sırayla bir odaya alınmış ve deney grubu uzun bir masaya oturtulmuştur. Tabi aslında 12 farklı grubun üyelerinden yalnızca sonuncu gerçekten denektir. Diğerlerini Asch deneklermiş gibi yerleştirmiştir.
Katılımcılardan istenen şey ise basittir: Gösterilen 2 tabloyu karşılaştırmak. Tabloların ilkinde tek bir çizgi bulunurken diğer tabloda boyutları farklı üç çizgi bulunmaktadır. Deney başlar ve ilk başlarda herkes doğru cevabı verir. Örneğin gösterilen ilk standart çizgi B çizgisine eşittir ve herkes B’ye eşit
olduğunu söyleyerek doğru yanıtı vermiş olur. Standart çizgi değiştirilip A’ya eşit bir çizgi verilir fakat denekler bunun C’ye eşit olduğunu savunur. Masadakilerin tamamı aynı hatayı yaparken sonuncu üniversite öğrencisine gelince sıra yanlış cevap verdiğini bilmesine rağmen çoğunluk içindeki tek cevabı
vermekten çekinmiş ve o da C’ye eşit olduğunu belirtmiştir. Deney toplamda 12 farklı grup ile devam etmiştir. Bütün denekler yeterli seviyede zekaya ve bilgi birikiminde olmalarına rağmen %32’si yanlış cevabı vermiştir.

Deney süresince her 3 kişiden birinin yani %32’lik kısmın grubun cevabı nedeniyle yanlış cevap vermesi grupların, toplulukların ve en önemlisi toplumun bireyin üzerindeki etkilerine verilebilecek en güzel ıspattır diyebiliriz. Bu deney sayesinde bireyin topluma uyma isteğinin doğru olanı söyleme dürtüsünü bastırdığına ve bunun ne kadar tehikeli olabileceğine şahit olmuş olduk.

psikolojizm.com

Kaynakça:1

Like
Like Love Haha Wow Sad Angry

Suanur Kömürkara

Şuanur Kömürkara; psikoloji genel bölümü makale yazarı, öğrenci

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.